به گزارش وطن شهر و به نقل از پایگاه خبری صدای میراث، شهرداری شیراز در مجاورت بازار وکیل و پشت ساختمان تاریخی محل حکومت داری کریم خان زند، بدون اخذ مجوز از وزارت میراثفرهنگی اقدام به گودبرداری کرد.
به گزارش صدای میراث، براساس تصاویر ارسال شده از سوی فعالان میراث فرهنگی شیراز این اقدام به کشف سنگقبر و تنبوشههای سفالی که احتمال می رود متعلق به دوره زندیه باشند منجر شد.
فعالان میراث فرهنگی شیراز با ارسال تصاویر و مستندات مرتبط با این گودبرداری که از ده روز قبل با فنس کشی دور این محوطه آغاز شده است به صدای میراث اعلام کردند که شهرداری در روزهای گذشته محدودهای حدود ۶۰۰ متر مربع را تا عمق حدود ۲ متر خاکبرداری کرده و در جریان این عملیات، یک سنگ قبر نفیس و تعدادی تنبوشه سفالی انتقال آب از دل خاک خارج شده است.
به گفته این فعالان، عملیات خاکبرداری بدون حضور نمایندگان میراث فرهنگی، یگان حفاظت میراث فرهنگی و باستانشناس ناظر انجام شده و همین موضوع نگرانیها درباره از بین رفتن لایههای باستانشناسی این بخش از مجموعه زندیه را افزایش داده است.
به گفته آنها، ارزش این کشفیات تنها به اشیای به دست آمده محدود نمیشود، بلکه لایههای باستانشناسی و اطلاعات علمی محوطه نیز اهمیت دارد؛ اطلاعاتی که در صورت خاکبرداری مکانیکی بدون مستندسازی برای همیشه از بین خواهد رفت.
میدان نقارهخانه بخشی از مجموعه تاریخی زندیه و میدان توپخانه دوران کریمخان زند است که در سالهای اخیر طرح احیای آن در قالب پروژه بازآفرینی بافت تاریخی شیراز در دستور کار قرار گرفته است. این پروژه پس از بیش از دو دهه پیگیری، امسال وارد مرحله اجرایی شده است و اقدام بدون مجوز شهرداری شیراز نیز با هدف اتمام این پروژه صورت گرفته است.
صادق زارع، معاون میراث فرهنگی استان فارس نیز به صدای میراث گفت که اقدام شهرداری شیراز مجوز اداره کل میراث فرهنگی فارس را نداشته و به همین دلیل از ادامه کار جلوگیری شده است.
اکنون با توقف عملیات، پرسش اصلی این است که آیا آثار تاریخی کشف شده مستندسازی و حفاظت شدهاند و چه میزان از لایههای تاریخی این بخش از مجموعه زندیه در جریان گودبرداری آسیب دیده است؛ پرسشهایی که پاسخ به آنها میتواند ابعاد این مداخله عمرانی در یکی از حساسترین محوطههای تاریخی شیراز را روشن کند.
این نخستین بار نیست که رفتارها و اقدامات شهرداری شیراز در بافت تاریخی این شهر چالش ایجاد کرده است. طی سال های گذشته، احداث خط دو متروی شیراز بدون استعلام و نظارت وزارت میراث فرهنگی در مجاور مجموعه تاریخی فرهنگی حافظیه، نادیده گرفتن وجود آثار تاریخی در پروژههای عمرانی از جمله آبانبار و قبرستان تاریخی موجود در مسیر مترو خط دو شیراز در مکانیابی این مسیر، آغاز عملیات احداث تونل ارتباطی خط ۱ به ۴ متروی شیراز و ایستگاه متروی حرم شاهچراغ بدون استعلام از وزارت میراث فرهنگی، مرمت غیراصولی بنای تاریخی دوره صفوی مدرسه خان (مدرسه حکیم ملاصدرا) و تخریب بخشهایی از محله تاریخی درب شازده (سید ذوالفقار) برای احداث مجتمع تجاری در دهه نود یا همین اواخر افزایش سرقت از خانه های تاریخی شیراز از جمله خانه رجبعلی هوایی که در تملک شهرداری آن شهر است، از جمله موضوعاتی بود که شهرداری شیراز را در افکار عمومی متهم به آسیب به بافت تاریخی شیراز کرد.
اکنون با گودبرداری بدون مجوز و غیرقانونی شهرداری شیراز در حریم عمارت نقاره خانه که محل حکومت داری کریم خان زند بود و چسبیده به جداره تاریخی بازار وکیل شیراز نیز قرار دارد، بار دیگر رفتار شهرداری شیراز در بافت تاریخی این شهر با اعتراض فعالان میراث میراث فرهنگی و مسئولین اداره کل میرا ثفرهنگی استان فارس مواجه شده است.
به گزارش صدای میراث، محل گودبرداری شده در قلب بافت تاریخی شیراز و در محدوده مجموعه زندیه قرار دارد؛ جایی که ساختمان تاریخی نقارهخانه، بازار وکیل، ضرابخانه و جبهخانه از مهمترین عناصر تاریخی آن به شمار میروند و هرگونه عملیات عمرانی در این محدوده باید با هماهنگی و نظارت وزارت میراثفرهنگی انجام شود.
صادق زارع، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس نیز در گفتوگو با صدای میراث با تأیید خبر گودبرداری بدون مجوز شهرداری شیراز در بافت تاریخی این شهر گفت: طرح احیای میدان نقارهخانه بخشی از پروژه بازآفرینی مجموعه زندیه است که اصل آن مورد تأیید میراث فرهنگی قرار دارد، اما بخش مربوط به ساختوسازهای پیرامونی میدان هنوز به تصویب نهایی نرسیده است.
وی افزود: «تودهگذاری، جانمایی ساختمانها و ضوابط ارتفاعی ساختمانی که قرار است شهرداری شیراز در این محدوده احداث کند هنوز به جمع بندی و تایید میراث فرهنگی نرسیده و و شهرداری نباید پیش از تصویب نهایی، عملیات اجرایی را آغاز میکرد.»
زارع با تأکید بر اینکه هرگونه گودبرداری در این محدوده باید با حضور باستانشناس انجام شود، گفت: «حتی اگر طرح مصوب هم باشد، در زمان اجرای فونداسیون باید باستانشناس در محل حضور داشته باشد تا در صورت برخورد با لایههای تاریخی یا آثار فرهنگی، عملیات متوقف و بررسیهای لازم انجام شود، اما این روند قانونی رعایت نشده است.»
معاون میراث فرهنگی فارس از توقف عملیات گودبرداری شهرداری شیراز در بافت تاریخی ثبت ملی شده این شهر خبر داد و گفت: «پس از اطلاع از موضوع، مکاتبات لازم انجام شد، یگان حفاظت میراث فرهنگی در محل حاضر شد و عملیات اکنون حدود یک هفته است که متوقف شده است.»
گفتنی است، بافت تاریخی شیراز به مساحت تقریبی ۳۶۰ هکتار در قلب شهر قرار دارد و ۲.۸ درصد مساحت کل شهر را شامل می شود. این بافت تاریخی ثبت ملی شده هسته اولیه شکل گیری شهر شیراز است و طی دوران های مختلف توسعه تخریب های بسیار را پشت سر گذاشت. آثار زیادی از دوره صفویه، قاجار و زندیه در یبافت تاریخی شیراز وجود داشته و هربار شهرداری این شهر اقدام به گودبرداری بدون مجوز در این بافت کرد، میراث فرهنگی توانست با توقف فعالیت های عمرانی لایه های مختلف تاریخی را شناسایی و آثاری از دوره زندیه تا قاجار را از درون گودال های شهرداری بیرون بیاورد.
همچنین بیش از ۴۰۰ اثر با ارزش تاریخی، ۸ دروازه و ۱۲ مرکز و چندین محور فرهنگی در بافت تاریخی شیراز وجود دارد که بیانگر شیوه زندگی، روابط سیاسی و اجتماعی، آداب و رسوم، باورها، تاریخ و هنر شهر شیراز را روایت می کنند.
